Blog

Yurt Dışında Yaşayan Türk Vatandaşlarının Türkiye’deki Davaları

Kayseri’de avukatlık yapan Av. Oktay Aydoğdu, yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının Türkiye’deki boşanma, miras, taşınmaz ve alacak davalarında; yetki tespiti, dava açma, tanıma-tenfiz işlemleri ve icra süreçlerinde kapsamlı hukuki destek sunmaktadır.

Özet

Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının Türkiye’de açtıkları veya taraf oldukları davalar, klasik iç hukuk uyuşmazlıklarından farklı olarak milletlerarası özel hukuk, yetki, tebligat ve tenfiz gibi özel usul sorunlarını gündeme getirmektedir. Özellikle Almanya, Fransa, Hollanda ve Avusturya gibi ülkelerde yaşayan vatandaşların Türkiye’de boşanma, miras, taşınmaz, alacak ve vatandaşlık davaları sıklıkla görülmektedir. Bu çalışmada, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) başta olmak üzere ilgili mevzuat çerçevesinde yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının Türkiye’deki dava süreçleri incelenmektedir.

1. Giriş

Yoğun göç hareketleri sonucunda milyonlarca Türk vatandaşı Avrupa başta olmak üzere çeşitli ülkelerde yaşamaktadır. Bu kişiler, Türkiye’de malvarlığı bulundurmakta, mirasçı olmakta, boşanma veya velayet davalarına taraf olmakta ve ticari ilişkilerden doğan alacak taleplerinde bulunmaktadır.

Yurt dışında yerleşik olma durumu, davanın hem maddi hukuk hem de usul hukuku boyutunda özel değerlendirmeler yapılmasını gerektirir.

1. Milletlerarası Yetki Meselesi

Bir davanın Türkiye’de açılabilmesi için Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkili olması gerekir.

1. Genel Yetki

MÖHUK uyarınca, davalının Türkiye’deki yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Davalı yurt dışında ise:

• Türkiye’de mutad mesken
• Türkiye’de malvarlığı
• Sözleşmenin ifa yeri

gibi kriterler devreye girmektedir.

2. Taşınmazlara İlişkin Davalar

Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında açılacak davalarda Türk mahkemeleri münhasır yetkilidir. Bu kapsamda:

• Tapu iptal ve tescil
• Ortaklığın giderilmesi
• El atmanın önlenmesi

davaları Türkiye’de açılmak zorundadır.

III. Yurt Dışında Alınan Boşanma Kararlarının Türkiye’de Tanınması

Yurt dışında verilen boşanma kararlarının Türkiye’de hüküm ve sonuç doğurabilmesi için tanıma veya tenfiz davası açılması gerekir.

Örneğin Almanya’da verilmiş bir boşanma kararının Türkiye’de nüfusa işlenebilmesi için Türk mahkemesince tanınması gerekir. Aksi halde taraflar Türk hukukuna göre evli görünmeye devam eder.

Tanıma için aranan şartlar:

• Kararın kesinleşmiş olması
• Türk kamu düzenine aykırı olmaması
• Savunma hakkının ihlal edilmemiş olması

1. Miras Davaları ve Veraset İşlemleri

Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının Türkiye’de mirasçı olması halinde:

• Veraset ilamı alınması
• Tereke tespiti
• Ortaklığın giderilmesi
• Tapu intikal işlemleri

gündeme gelmektedir.

Mirasın paylaşımında uygulanacak hukuk, murisin son yerleşim yeri hukukuna göre belirlenebilir; ancak Türkiye’deki taşınmazlar bakımından Türk hukuku uygulanır.

1. Tebligat Sorunu ve Süreler

2. 

Yurt dışında yaşayan taraflara yapılacak tebligatlar, uluslararası sözleşmeler ve konsolosluk kanalıyla gerçekleştirilmektedir. Bu durum dava sürecini uzatabilmektedir.

Tebligatın usulsüz yapılması halinde:

• Kararın iptali
• Sürelerin yeniden başlaması

gibi sonuçlar doğabilir.

1. Vekâletname ve Temsil

Yurt dışında yaşayan kişiler Türkiye’ye gelmeden dava açabilir veya savunma yapabilirler. Bunun için:

• Konsoloslukta düzenlenen vekâletname
• Apostilli vekâletname

gereklidir.

Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, vekâletnamenin yetki kapsamının dava türüne uygun düzenlenmemesidir.

VII. Alacak ve Ticari Davalar

Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının Türkiye’de:

• Kira alacakları
• Senet ve sözleşmeden doğan alacaklar
• Ortaklık uyuşmazlıkları

gibi davaları bulunmaktadır.

Bu tür davalarda yetki, ifa yeri ve sözleşmedeki yetki şartına göre belirlenmektedir.

VIII. Uygulamada Karşılaşılan Sorunlar

Kayseri ve çevresinde görülen davalarda özellikle şu hususlar dikkat çekmektedir:

• Yurt dışı adresine yapılan tebligatların uzun sürmesi
• Delil toplanmasının zaman alması
• Tanıma/tenfiz sürecinin ihmal edilmesi
• Yanlış yetki mahkemesinde dava açılması

Bu nedenle dava stratejisinin milletlerarası özel hukuk kuralları dikkate alınarak oluşturulması gerekir.

1. Sonuç

Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının Türkiye’deki davaları, klasik iç hukuk uyuşmazlıklarından farklı olarak milletlerarası özel hukuk ve usul hukuku boyutları içermektedir. Yetki, uygulanacak hukuk, tebligat ve tanıma-tenfiz meseleleri davanın sonucunu doğrudan etkilemektedir.

Kayseri’de avukatlık yapan Av. Oktay Aydoğdu, yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının Türkiye’deki boşanma, miras, taşınmaz ve alacak davalarında; yetki tespiti, dava açma, tanıma-tenfiz işlemleri ve icra süreçlerinde kapsamlı hukuki destek sunmaktadır.